NOC/NSF Fytofoam

Sportvelden
230025 ISA Sport - Onderzoek naar de effecten van schuim in de toplaag van een natuurgras voetbalveld - 22004
Zijn er mogelijkheden de bufferingscapaciteit van een genormeerde sportveldtoplaag te verbeteren zonder waterdoorlatendheid en stabiliteit aan te tasten?

Algemeen
De kwaliteit van grassportvelden wordt beoordeeld op de kenmerken profielopbouw, waterhuishouding, bodemstructuur, vlakheid en het grasbestand.
Een sportveld is cultuurtechnisch gezien een uitzonderlijk object, omdat het gemaaide gras in het algemeen niet wordt afgevoerd en omdat sportvelden (met name voetbalvelden) in de winterperiode bespeeld worden.
Het gemaaide gras zal onder gunstige omstandigheden verteren en voor een deel worden omgezet in weer bruikbare voedingselementen voor de grasplant (mineralisatie), de resterende plantendelen worden omgezet in organische stof en in een verder verteringsstadium in humus.
De winterbespeling (d.w.z. bespeling in de periode waarin sprake is van een neerslagoverschot in een grasvegetatie) vraagt om een goed waterdoorlatende toplaag, hetgeen strijdig is met de groeivoorwaarden van gras op die toplaag in de zomer.

Voor de grasgroei zijn er nog meerdere factoren die een rol spelen, denk bijv. aan de voeding van de grasplant (bemesting) en de andere onderdelen van de fotosynthese.
Deze blijven echter in het kader van het te behandelen thema grotendeels buiten beschouwing.

Organische stof
Organische stof heeft een gunstige invloed op de bodemstructuur, zowel direct door het aan elkaar kitten van minerale delen, als indirect door de toename van micro-organismen. Een andere positieve invloed is de vermindering van de indringingsweerstand voor de wortels en niet te vergeten de verhoging van het vochtbindend vermogen in de zanddominante sportveldtoplagen.
Het organisch stofgehalte is in de toplaag van een sportveld, zeker met de huidige zandige opbouw, ook de belangrijkste factor voor de buffering van voedingselementen.

De keerzijde van de medaille echter is dat een hoog organisch stofgehalte een negatieve invloed heeft op de stabiliteit en waterdoorlatendheid van de toplaag.

In de loop der jaren kan door omzetting van het afgemaaide gras het organisch stofgehalte in de toplaag van het sportveld oplopen. Een percentage dat ligt tussen de 3 en 5% wordt over het algemeen als optimaal beschouwd. Indien het organische stofpercentage boven de 6% komt kan de stabiliteit en de waterdoorlatendheid negatief beïnvloed worden en is een bezanding van het sportveld gewenst.

Worden echter de groeivoorwaarden van het gras onder de loupe genomen, dan blijkt er steeds sprake te zijn van een dualisme ten aanzien van plantengroei en winterbespeling.
Kan hierin een verbetering aangebracht worden die tweezijdig werkt?

Verbeteringen
Bodemverbeteringsproducten beogen de structuur van de bodem (buffercapaciteit) en de groei van de grasplanten in positieve zin te beïnvloeden.

Op het Proefstation van NOC*NSF zijn een drietal producten in de categorie bodemverbetering getest en wel:

  • GFT-compost = organisch materiaal (V.A.M.)
    Humate = humaten (Espachem)
    Bio-Algeen = alginaten (Bio-Algeen Producten)



In beproeving is een schuimproduct (Fytofoam®) in verschillende kwaliteiten en kwantiteiten

De betekenis van deze producten is als volgt:

Organische stof, indien voldoende verteerd (gehumuficeerd), oefent een gunstige invloed uit op de bodemstructuur. Direct, door het aan elkaar kitten van mineraal materiaal door humus en indirect, via een toename van micro-organismen en beworteling.


Humaten
De werking van het bodemverbeteringsmiddel Humate is gebaseerd op de functie van fulvo- en huminezuren in het totale humificatieproces, waarin talloze chemische reacties plaatsvinden. Deze humificatie (omzetting van organisch materiaal in humus) is in een grasvegetatie, een continu proces, dat invloed heeft op verschillende bodemeigenschappen zoals structuurstabiliteit, vochthoudend vermogen, bewortelbaarheid en kationenomwisselcapaciteit.

Alginaten
In het complexe humificatieproces is de aanwezigheid van huminezuren in het proces van groot belang. Het product dat uit zeewier gewonnen wordt, is in structuur te vergelijken met de grijze huminezuren in de bodem. Over de werking van huminezuren is reeds bericht bij de beschrijving van de werking van humaten. Uit zeewier worden diverse produkten gewonnen voor de voedingsmiddelenindustrie, maar bij toepassing als bodemverbeteraar kunnen afbraakstoffen als aminozuren, vitaminen en sporenelementen vrijgemaakt worden, die in het gehele humificatieproces een rol gaan spelen.

Fytofoam®
In de zandige sportveldconstructies is de buffering van water en voedingsstoffen van groot belang. Met de toepassing van het inerte schuim wordt bijgedragen aan een verhoging van het poriënvolume, de vochtcapaciteit en de buffercapaciteit van de grond, maar in tegenstelling tot organische stof, waar grenzen zijn aan de hoeveelheid in verband met stabiliteit (afschuifweerstand) en waterdoorlatendheid (vervetting en verkneding) is dit met Fytofoam® schuim niet het geval.


De beperking bij Fytofoam® ligt bij een te zachte toplaag bij overdosering


Naast de bijdrage in de droogtegevoelige constructies draagt het stabiele schuim, in verdichte constructies aangebracht, positief bij aan de waterdoorlatendheid en de bewortelbaarheid van deze veelal oudere velden.
De meerzijdige verwerkingsmogelijkheden van het schuim in bestaande velden en bij reconstructies en nieuwe aanleg bieden positieve aspecten voor de toepassing van dit nieuwe product.